ፕሮፌሰር በላይ ወልደየስ፦ የኢትዮጵያ ምሁራዊ ቅርስ እና ዘላቂ አሻራ

ፕሮፌሰር በላይ ወልደየስ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ (አ.አ.ዩ) የኬሚካል ምሕንድስና የተከበሩ የማስተማር ፕሮፌሰር ኤሜሪተስ (Distinguished Teaching Professor Emeritus) ሲሆኑ፣ በዩኒቨርሲቲው የማስተማርና የምርምር አገልግሎታቸውን የጀመሩት እ.ኤ.አ. በ1980 ነበር። በሀገሪቱ የመጀመሪያ የሆነውን የኬሚካል ምሕንድስና ትምህርት ክፍል ብቸኛ ኢትዮጵያዊ መሥራች እና የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ የትምህርት ክፍሉ ኃላፊ በመሆን፣ በኢትዮጵያ ለኬሚካል ምሕንድስና ትምህርት መስፋፋት ጽኑ መሠረት ጥለዋል። በኃላፊነት ዘመናቸውም ከጀርመን የአካዳሚክ ልውውጥ አገልግሎት (DAAD) የፋይናንስ ድጋፍ በማስገኘት ዘመናዊ ቤተ-ሙከራዎችን አቋቁመዋል፤ ሥርዓተ-ትምህርቶችን ቀርጸዋል፤ የተግባር ሥልጠናን አስፋፍተዋል፤ እንዲሁም ለወጣት የትምህርት ክፍሉ አባላት ዓለም አቀፍ የድኅረ-ምረቃ የትምህርት ዕድሎችን አመቻችተዋል። በተጨማሪም ሁለት ዋና ዋና የዩኒቨርሲቲ ማጣቀሻ መጻሕፍትን — Chemical Reaction Engineering – Kinetics (Volume I) እና Chemical Reaction Engineering – Reactor Design (Volume II) — ደርሰዋል።

ከዩኒቨርሲቲ ማስተማርና ምርምር ባሻገር፣ ፕሮፌሰር በላይ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቴክኖሎጂ ፋኩልቲ ዲን፣ እንዲሁም የቆዳና የቆዳ ውጤቶች ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት (LLPTI) ዋና ዳይሬክተር በመሆን አገልግለዋል፤ በኢንስቲትዩቱም ለኢትዮጵያና ለአፍሪካ ፈር ቀዳጅ የሆኑ የሙከራ ፋብሪካዎችን እና የሥልጠና መርሐ-ግብሮችን አቋቁመዋል። በተጨማሪም የአዲስ አበባ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ (ASTU) የሥራ አመራር ቦርድ አባል በመሆንና ከአሥር ለሚበልጡ የመንግሥት ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች በከፍተኛ አማካሪነት በማገልገል ሀገራዊ አስተዋጽዖ አበርክተዋል። የኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ መሥራች አባል እና የኢትዮጵያ ኬሚካል መሐንዲሶች ማኅበር ተባባሪ መሥራች የሆኑት ፕሮፌሰር በላይ፣ ከ25 በላይ የድኅረ-ምረቃ ተማሪዎችን አማክረዋል፤ እንዲሁም ባዮማስን (የዕፅዋትና የተፈጥሮ ተረፈ-ምርቶችን) ወደ ባዮ-ነዳጅ፣ ባዮ-ፕላስቲክ እና ማዳበሪያ የመቀየር ቁልፍ ሀገራዊ ምርምሮችን መርተዋል። ላበረከቱት ዘላቂ አስተዋጽዖም የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የላቀ የማስተማር ሽልማትን፣ የአዲስ አበባ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት (AAiT) የረጅም ዘመን የላቀ አገልግሎት ሽልማትን እና ሀገር አቀፉን «የበጎ ሰው» ሽልማት ተቀብለዋል።

“እውነተኛ ምሁርነት የሚለካው አንድ ሰው ለብቻው ባገኘው ዕውቀት ብቻ ሳይሆን፤ በገነባቸው ቤተ-ሙከራዎች፣ በቀረጻቸው ሥርዓተ-ትምህርቶች እና ሀገርን ወደፊት እንዲያሻግሩ ባፈራቸው ወጣት ምሁራን ነው።”